Author: Ewa Mroczek

Żyjemy w stresujących warunkach. Mieszkanie w dużych skupiskach ludzi jest bardzo obciążające. Przez setki tysięcy lat ludzie dzielili środowisko ze znacznie mniejszą liczbą współplemieńców, których dodatkowo mogli osobiście dobrze poznać. Wiedzieli kto należy do ich grupy, a kto jest obcy.  Dodatkowo mieli do dyspozycji mnóstwo przestrzeni.  Rozwój miast nastąpił w ciągu ostatnich kilku tysięcy  lat, a w ostatnich stuleciach coraz więcej ludzi  (bo jest nas coraz więcej) mieszka w zatłoczonych zbiorowiskach. Ewolucja nie miała czasu przygotować nas na tego typu wyzwania. Jesteśmy biologicznie nieprzystosowani do życia w „mrowisku”. Próbujemy nie pchać się na siebie, ale jest to ciągle dalekie od komfortu.

Plotka kojarzy się zwykle raczej negatywnie, z obgadywaniem, albo z przekazywaniem fałszywych, krzywdzących informacji.  Na pewno często do tego właśnie sprowadza się plotkowanie. Okazuje się jednak, że plotka może być także pożyteczna.  Służy podtrzymaniu relacji społecznych w większych grupach. Takie spojrzenie prezentuje  Yuval Noah Harari w książce „Od zwierząt do bogów”.  W przeszłości gatunku ludzkiego  dzięki rozwojowi mowy i wymianie informacji na temat członków stada,  homo sapiens zaczęli łączyć się w większe społeczności.  Wcześniej, gdy grupa była zbyt duża, rozpadała się,  podobnie jak to ma miejsce u naszych krewniaków szympansów. Ludzie nie byli w stanie żyć ze sobą, jeśli się nie znali. Autor przytacza badania zgodnie z którymi plotka jest w stanie spoić grupę około 150 osobników – podobno tylu ludzi jesteśmy w stanie faktycznie znać.  Nawet w obecnych czasach, wspólnoty tej wielkości są w stanie sprawnie funkcjonować  (bez dodatkowych struktur) dzięki temu, że ich członkowie znają się nawzajem i plotkują o sobie.

Może oznaczać czułość i bliskość, albo walkę i lęk. Może niszczyć naturalną skłonność do bycia w stadzie, albo może ją wspierać. W rodzinie możemy nauczyć się kochać, albo nienawidzić.

Rodzina to ludzie. Jej wartość zależy od tych konkretnych ludzi.

Dawny spór o to co kształtuje osobowość,  geny czy środowisko,  zakończył się remisem.  Nie oznacza to, że wpływ ten jest zawsze równy, ale raczej,  że jest równie ważny. Wspólnie  tworzą one nasze niepowtarzalne Ja.

Istnieje jednak jeszcze jeden czynnik, o którym nie wspomina się zbyt często, a bez którego bylibyśmy tylko listkiem miotanym przez wiatr. To autodeterminacja, , wpływ człowieka na samego siebie.

Człowiek zaczyna sam siebie kształtować  już od dzieciństwa, na długo przedtem zanim zrozumie, że to robi. Dokonuje unikalnych wyborów, rozwija się, kroczy drogami, które sam sobie wytyczył.  Po tę właśnie siłę sięgamy świadomie w psychoterapii, żeby zmienić  wcześniej ukształtowane struktury czy nadać im nowe znaczenie.  

Niezależnie od tego jakie problemy zaserwowano nam w dzieciństwie, czy jakie uwarunkowania wrodzone posiadamy, ostatecznie i tak najważniejsze jest to co z tym wszystkim zrobimy.

Realizacja zadań w sposób perfekcyjny zwykle nie jest skutecznym stylem działania. Zabiera za dużo energii w stosunku do zysku (nie mówiąc o stratach psychologicznych – nieustannym stresie kiedy nie osiągamy wymarzonych 90-100%).
Zasada Pareta (inaczej zasada 80/20), która opisuje zjawiska ekonomiczne wskazuje m.in. , że za 80 % efektów jest odpowiedzialne 20 % wysiłku. Wszystko co chcemy uzyskać powyżej tych 80 % wymaga dużo większego (ok. czterokrotnie) wkładu energii. Zasada Pareta nie opisuje wszystkich zjawisk, nie zawsze jest to też dokładnie 20 na 80 (tylko np. 40/60). Jednak ogólne znaczenie w przypadku realizacji zadań wydaje się trafne: robiąc najważniejsze zadania uzyskamy najlepszy efekt. Jeśli chcemy wykonywać wszystkie zadania nakład pracy będzie niewspółmierny w stosunku do końcowego rezultatu, możemy też wcale nie osiągnąć celu.

Możesz wszystko! (Czytaj: wszystko musisz).

Stać cię na więcej! (Czytaj: nie jesteś dość dobry).

Możesz osiągnąć cokolwiek sobie zamarzysz! (Czytaj: musisz spełniać wszystkie marzenia).

Każdy człowiek może osiągnąć sukces! (Czytaj: wszyscy osiągają wielkie rzeczy, a ty nie!).

Możesz być kim tylko chcesz  (Czytaj: sobą lepiej nie bądź).

Bycie sobą rozumiem jako pozwolenie sobie na naturalność. Taką poza oczekiwaniami społecznymi i naszym własnym wyobrażeniem o tym, jacy powinnyśmy być. Bycie sobą może spotkać się z krytyką tych, którym to nie będzie pasować. Jednak to właśnie dzięki autentyczności można zbliżyć się do osób, które lubią nas takimi jacy jesteśmy .

Naturalne bycie sobą wymaga nieraz sporo wysiłku, odwagi i wielu ćwiczeń. W efekcie powstaje naturalność delikatna, subtelna, niewidzialna gołym okiem. A jednak dająca tyle siły!

Najlepszą ochroną przed warunkami zewnętrznymi okazuje się być nie maska, ale nasza własna skóra.